Валюта (ю узадыр адаттынар) (орус. Валюта) – наци, ют ҫӗршыв тата пӗтӗм тӗнчери укҫа-тенке (банкнот, казначей билечӗсем, укҫасем), ҫавӑн пекех банк шучӗсенче тата банк вкладӗсенче) саккунлӑ укҫа-тенкӗ шутланакан укҫа-тенкӗ те пур.

Иккӗмӗш пӗлтерӗшӗ - укҫа единици, урӑхла каласан, укҫана виҫекен единица, таварсемпе пулӑшу ӗҫӗсен хакӗсене палӑртма, укҫа-тенкӗ паллисен номиналӗсене палӑртма, укҫа-тенкӗ расчечӗсене пурнӑҫлама, ют ҫӗршыв валючӗн хакне (курс) палӑртма усӑ куракан укҫа-тенкӗ единици.

Раҫҫей Федерацийӗн наци валюти 100 пус тӑракан раҫҫей тенкӗ шутланать (юлашки укҫа единицисем наци валюти тӗлӗшпе тухса калаҫаҫҫӗ). Пӗтӗм тӗнчери валютӑсен тӗслӗхӗсем экю, евро, кивҫен илмелли ятарлӑ правӑсем шутланаҫҫӗ.

Хӑш-пӗр авторсем валюта ҫӗршыв тулашӗнче е пӗтӗм тӗнчери рынокра укҫа-тенкӗ улӑштарнӑ чухне ӗҫе пурнӑҫлама пултаракан кирек мӗнле тавар та сарлака тесе шутлаҫҫӗ. көвей уткалыг термин. Уткалары болза:

  1. Чурттуң акша системазы болгаш ооң эге хемчээ.
  2. Даштыкы акша.

Цифра (электронлӑ) валюта-электронлӑ укҫа, вӗсем альтернативлӑ е хушма валюта пек усӑ кураҫҫӗ. Ытларах чухне вӗсен хаклӑхӗ наци валютисемпе ҫыхӑнса тӑрать, анчах та улӑштарма ытти базӑсем те пур. Вӗренӳ хаклӑ металсемпе (E-gold, WebMoney Gold — WMG), ҫавӑн пекех ишекен валют курсӗ (bitcoin тата ытти крипталютсем) тӗл пулаҫҫӗ. Хӑйсен наци цифра валюти кӑлармалли плансем ҫинчен Китайӑн, Японин, Эквадорӑн, Нидерландӑн, Казахстанӑн, Раҫҫей центробанкин правительствисем е центробанкисем пӗлтернӗ[1].

Валютпа танлаштарсан виртуаллӑ экономикӑри (сӑмахран онлайн-вӑйӑсенче), цифрӑллӑ валютӑсемпе чӑн таварсемпе тата пулӑшу ӗҫӗсемпе тӳррӗн усӑ кураҫҫӗ. Апла пулин те цифрӑллӑ валютӑсем те ҫак сӑмах ҫаврӑнӑшӗпе синоним вырӑнне усӑ курма пултараҫҫӗ. Цифра валюти айӗнче ЕЦБ цифра (нематериальнӑй) формӑллӑ кирек мӗнле валютӑна та ҫапла ӑнланать: (1) банк счетӗсем ҫинче ҫырса пынисене, (2) электронлӑ укҫа тата (3) виртуаллӑ валютӑсене (вӗсем электронлӑ укҫа-тенкӗпе танлаштарсан, укҫа-тенкӗпе пурлӑх енчен усӑ курмаҫҫӗ). ФБР тата FinCen хӑйсен официаллӑ докуменчӗсенче "виртуал валюта" терминпа пӗтӗмӗшле тата пӗртен-пӗр ҫын пек усӑ кураҫҫӗ.

ДөсПравить

  1. Тыва дылдың тайылбыр сөстүү (словарь). Том I, "Наука", Новосибирск 2003ч.
  1. Правительство цифрӑллӑ валютисем