Кол менюну ажыдар

Өшкү – ниити ады, төрүүр кыс өшкү, азы бир дугаар төрүп турар өшкү, анайлыг өшкү.

Өшкү
Goats Go Inspecting..jpg
Эртемде классификациязы
Делегей чергелиг эртемде ады

Capra hircus Linnaeus, 1758 чыл

Өшкү

Хайдак өшкү – оглу өлүп калган өшкү.

Дузак өшкү - ийи харлыг өшкү азы хунан өшкү, бир дугаар төрүп турар өшкү, анайлыг дузак.

Кызыр өшкү – анайлаваан өшкү азы бир чылын төрүвейн барган өшкү.

Анай – өшкүнүң бир хар чедир оглу, ниити ады, кыс анай, эр анай.

Өскүспеек – чашта иези өлүп калган чаш анай.

Ийиспеек – чашта иези өлүп калган ийис анайлар.

Шара чаш – чаа төрүттүнген анай.

Доруккан анай – үш ай четкен, азы сиген чиптер апарган анай.

Часкылак – чазын төрүттүнген анай.

Күскүлек – күзүн төрүттүнген анай.

Сейнек – эр анайны чазап каапканы, назыны ийи хар четкен болур.

Серге – эр анайны чазап каапканы, назыны үш хар ашкан болур.

Хунажык – чазаттынмаан эр анай, назыны ийи харлыг.

Хуна – чазаваан эр анай, үрелиг мал, назыны ийи хардан өөрү. Сүткүр, эъткир болгаш мөге-шыырак уктуг эр анайны хуна кылдыр санап алыр. Бир кодан өшкүге бир хуна чоруур.

Өшкүнүң назын аайыЭдер

Өшкүнү назын аайы-биле адаары тускай чурумнуг болур:

  • Хунан өшкү – ийи харлыг.
  • Дөнен өшкү – ийиден үш хар чедир назылыг.
  • Алды диштиг өшкү – үштен дөрт хар чедир өшкү.
  • Чедишкен өшкү – дөрттен беш хар чедир өшкү.
  • Өшкүнүң өң-чүзүнүн дүгүнүң аайы-биле адаар.
  • Кара хайдак, ак хайдак, сарыг өшкү, дөңгүр ак өшкү, калчан сарыг өшкү, чалбак-көк өшкү.
  • Өшкү – Тываның кадыг-дошкун агаар-бойдузунга кончуг таарышкан мал.


ДөзүЭдер

  1. Монгуш КЕНИН-ЛОПСАҢ: ТЫВА ЧАҢЧЫЛ. Тыва чоннуң ыдыктыг чаңчылдары. – Тувинские традиции. Книга вторая: священные традиции тувинского народа. – Кызыл: Тувинское отделение педагогического общества при Министерстве образования республики Тыва: Издательство “Новости Тувы”, 1999. На тувинском языке. 352 с.