Юпитер: Эде көрүлделер аразында ылгал

1464 байта добавлено ,  10 лет назад
нет описания правки
Нет описания правки
Нет описания правки
Марстың ындында планета - Юпитер. Ол - Хүн системазының планеталарының эң улуу. Хүнден ыраа 777,6 млн км, 12 чылда Хүннү чаңгыс катап долганыр, диаметри Черниинден 11 катап улуг. Объем талазы-биле алыр болза оон 1312 Чер ышкаш шарларны кылып болур, ынчалза-даа массазы-биле Черден чүгле 317 катап улуг. Ол дээрге Юпитерниң тургустунган бүдүмелдери Черниинден дыка чиик болуп турарының барымдаазы-дыр.
== Юпитерниң дүрзүзү ==
Юпитерни телескоптан көөрге ооң чоогунда дөрт сылдыстар ышкаш телолар бар. Ол сылдыстар бооп көстүп турар телолар ооң эдеринчилери-дир. Телескопка ол, өске планеталар дег төгерик эвес полюстарындан чыыра идип каан чүве дег, кашпыксымаар болуп көстүр. Тургузуу, химиктиг болгаш физиктиг байдалы Черге дөмей планеталардан улуг ылгалдыг. Ооң кыры онзагай. Ында өскерлип турар дилиндек-дилиндек булуттар барын телескоп-биле көрүп болур. Үр үениң дургузунда өскерилге чок олчаан-на артып турар улуг кызыл "долбан" ышкаш чүве булуттарның составында кирип турар. Ол долбанның өңү чамдыкта кызыл, чамдыкта кара-кызыл-даа болу бергилээр болгаш хемчээли, чырыы, өңү үргүлчү хуулуп, өскерлир. Ол долбан янзы-бүрү газтардан тургустунган болуп база магат чок. Ооң дугайында тодаргай тайылбыр ам-даа чок. Юпитерниң чырып болгаш карарып көстүп турар булуттарының даштыкы каъттары доң аммиак үүрмектеринден бүткенин шинчилелдер бадыткаан. Булуттарның кырының температуразы казыыр 145°. Спектрин барымдаалап алырга, Юпитерге газ байдалда турар көвей эвес метан болгаш аммиак бар. Атмосфераның кол нургулайы водород, гелийден тургустунган болгаш ооң составында өске-даа полимерлер бар.
Булуттарының шимчээшкинин барымдаалап, ооң өзээн дүн-хүн иштинде эргилерин тыварга, Черниинден 2,5 катап дүрген болган. Ол өзээн кончуг дүрген долганып турар болганындан, полюстары кашпык болуп көстүр. Дүн-хүннүң уламчылаары 9 шак 55 минута, бир чылдың иштинде аңаа 10 муң ажыг дүн-хүннер болуп эрткилээр. Юпитерниң булуттары водород-гелийден тургустунган, кончуг кылын. Ол кадыг телолар дег, өзээн бир аай хары угда дескинмес. Ооң бүткен бүдүмели дыгый эвес, шүүлең болуп турары база ук эргилиишкинниң чаңгыс аай эвезин чылдагааны-дыр. Юпитерниң бүдүмелиниң дыгыйы Черниинден ң катап эвээш.
[[Category:!Main category|Ю]]
[[Category:Планета|Ю]]
0

правок