Кол менюну ажыдар

Изменения

Нет изменений в размере, 2 года назад
Нет описания правки
'''Согун''', азы '''ок'''.
 
Адарынга хереглээр чепсек. [[Ча]], ая, арбалет дээнзиг чепсектер-биле албан кады чоруур. Арбалет согуну ча биле ая согунунга таарышпас. Аялаар кижи база, ая согунун черле аңгы кылып алыр болза эки.
 
== Сөс тургузуу ==
Бо арында айтып турар чамдык сөстерге тайылбыр херек. [[Тыва дыл]] онзагай чаңныг дыл-дыр. Ийи ажык үн аразынга туруп турган чаңгыс ажык эвес үн чиде берип болур.
* «Чүг» деп сөс хамаарылга категориязынга тургаш, (чүзү?) «чүү» деп сөс кылдыр өскерили бээр. Чогум «чүгү» деп адап болур, ынчалза-даа ынчаар адаар улус ховар-ла. Колдуунда улус «чүү» деп сөс чугаалаар боор чүве. Чижээ: «согуннуң чүү».
Шын бижиириниң дүрүмү ёзугаар, ол сөстерге өк-биле адаан үннүң шынарын айтыр «кадыг демдек» (ъ) деп үжүк биживес.
 
==== Хоош согун ====
Хожуула аълдынга тускай молдурук кедирип каан турар. «Сыры» азы «сырыглык» деп сөстер-биле [[Тожу тывалары|Тожу улузу]] [[Сыын|сыынны]] адаар чораан. Чижээ: чудай сырыглык — ийи харлыг сыын, чиңге сырыглык — үш харлыг сыын<ref>Чадамба З. Б. Тоджинский диалект тувинского языка. Кызыл, Тувкнигоиздат, 1974. Арын 65.</ref>. «Сырыглык ок» дээрге «сыгырар молдуруу сыын мыйызындан кылган согун» дээн уткалыг сөс-түр.
 
Хоош согуннуң молдуруун мыйыстан азы сөөктен кылыр. Боп-борбак чүве, шөйбек болза узуну 5 см-ден ашпас, доора дургаар 2-3 см. хире болур, кыдыгларында үттерлиг. Согун ужарга, ооң үттеринден агаар киргеш үнерге, сыгырган азы сыылаан үн дыңналыр. Хоош согунга каң ок кедирери албан эвес.
 
== Согуну тудары ==
Кириш тыртарының үш аргазы бар. Мында бижээн аргалар аттары болза тускайланган термин сөстери эвес-тир. Номчукчу кириш тыртарының янзыларын белен ылгапсын дээш ону ынчалган. Чижээ, [[Англи дыл|англи дылда]] [[Европа]] улузунуң кириш тыртар янзызын «Mediterranean Draw» ону ам „Ортаа далай чуртакчыларының кириш тыртар янзызы“ деп очулдуруп болур. Азы, японар Азия чоннарынга хамааржыр-даа болза, чаларының кирижин “эптиг арга-биле” тыртар-дыр олар.
 
[[File:Bow Draw.svg|Bow Draw|800px]]
8390

правок