Кол менюну ажыдар

Изменения

3540 байт добавлено, 2 года назад
б
=== Япон чоннуң чалары ===
Японнар чаны [йүми] деп адаар, согунну [йа] деп адаар улус-тур. Япон чаны кадыг ча деп болур. Бамбук дээр ыяшты узун дургаар чара кескеш, оозун аажок дески кылдыр тавылап чазап алыр. Шак ынчалдыр чазап каан кургаг бамбук ыяжын кыр-кырындан чыпшыр туткаш хырбалап каар. Япон чада бамбуктуң хырбалаан кезектери 4-5 чеде бээр. Йүминиң дурту узун чолдактары 180 сантиметрден эгелээн, эң улуг чалар мырыңай 2,5 метр хире узая берип болур. Йүмини тудазындан туткаш көрүптер болза үстүү сагы узун, алдыы сагы чолдак болур. Япон чалар ындыг, хевир-дүрзүзү ассиметриялыг<ref>[http://miuki.info/2011/05/yaponskij-luk-drevnejshee-oruzhie/ Японский лук — древнейшее оружие]</ref>.
 
=== Спорт чалары ===
«Олимпий ча» биле «Блоктуг ча».<br />
Спорт чалары дээрге амгы үеде маргылдаа киржикчизинге хереглеттинер чепсек-тир. Ындыг чаларны тускай станоктар дузазы-биле бүдүрүлге черинге кылыр. Олимпий ча европа улузунуң сыра чазында уткалып тывылган. Шаанда олимпий чаны ыяш кезектерден кылыр турган. Амгы үеде олимпий ча кылырда ыяш деп чүвени көңгүс ажыглавас апарган. Чижээ, олимпий чаның ээлгир ужу каът-каът чыпшырып каан чиңге пластмасс материалдан бүткен-дир. Олимпий ча шаандагы чалар ышкаш согунну бодунуң ээлгир күжүнүң дузузы-биле ыңай адып үндүрер.
 
Блоктарлыг чаны 1960 чылдарда АКШ-ка чогааткан. Англилеп ону «compound bow» дээр. Блоктуг ча шөйбек дугуйлар дузазы-биле согунну үндүр октаптар. Ол шөймек дугуйларны «блок-эксцентрик» дээр. Блоктуг чаның дуртунда эглип турар чүве чок. Чаның ийи ужунда блоктарга тускай баглар херип каар. Ол баглар киришти дыңзыдар ужурлуг.
 
Олимпий-даа, блоктуг-даа чаны кыдыындан көөрге кижи караанга бо-ла көскүлеңнээр ийи чүве бар. Ол дээрге ''хараал'' биле ''стабилизатор''-дур. Олимпий чаның хараалынга дуранда ышкаш улгаттырар шил салып болбас.<br />
Чаның кирижин салыптарга кижи холу сирилевезин дээш туда чанынга, чаңгыс азы ийи чиңге узун пластиктер ылдыртып каар. Стабилизаторнуң ужур дузазы ында-ла илереп кээр.
 
Блоктуг чаны салаа-биле тыртпас, тускай “дүлгүүр” турар. Ол дүлгүүрде баг бар, ол баг киришти так кужактап алган турар. Адар дээн кижи дүлгүүр туткан холунуң бир салаазы-биле дээкти ажыда шелиптерге, карак-чивеш аразында кириш “хирт” дээр, согун ужуп чоруй баар. Маргылдаа үезинде кончуг дүрүм бар, олимпий чаның кирижин чүгле салаа-биле тыртар, дүлгүүр ажыглап болбас.
 
Блоктуг ча-биле адар маргылдаа бир аңгы болур ужурлуг. Олимпий ча-биле адар маргылда өске черге база аңгы болур ужурлуг. Чаңгыс маргылдаага олимпий биле блоктуг ча туткан улусту холуштур салып болбас. Олимпий биле Паралимпий оюннар үезинде адыгжы кижилер чүгле олимпий чалар ажыглаар ужурлуг.
 
== Даштыкы терминология ==
2374

правки